Bij echtscheiding beschermd door redelijkheid en billijkheid

Printvriendelijke versie

Echtgenoten hebben ten opzichte van elkaar een zorgplicht. Die duurt ook na echtscheiding voort. Wat nu als partijen vóór echtscheiding een convenant tekenen waarin beide partijen afspreken dat zij over en weer geen aanspraak zullen maken op verevening van opgebouwde pensioenrechten? Spelen redelijkheid en billijkheid een rol? De rechter houdt dan rekening met algemeen erkende rechtsbeginselen, rechtsovertuigingen en maatschappelijke en persoonlijke belangen.

De wederzijdse zorgplicht is het belangrijkst als u – bijvoorbeeld in een ‘traditioneel’ huwelijk en in gemeenschap van goederen getrouwd – grotendeels financieel afhankelijk bent van uw echtgenoot als kostwinner, ook wat betreft de opbouw van pensioenrechten. Soms worden bij het uiteengaan zonder nog te scheiden in een convenant onderlinge afspraken gemaakt voor het geval het uiteindelijk wel tot scheiding zou komen. Uit jurisprudentie blijkt inmiddels dat een beroep op redelijkheid en billijkheid succes kan hebben als u een voor u nadelig pensioenbeding bent overeengekomen..
Een beroep op vernietiging vanwege strijd met redelijkheid en billijkheid biedt u de beste kansen. Daarvoor geldt een aantal criteria:
• Echtgenoten hebben ten opzichte van elkaar een zorgplicht, die ook na echtscheiding voortduurt. De zorgplicht is van toepassing als u grotendeels afhankelijk bent van uw echtgenoot-kostwinner.
• Een grote discrepantie in de door u beiden opgebouwde pensioenrechten. Bijvoorbeeld in het geval dat u in vergelijking met uw echtgenoot slechts een tiende van de door hem of haar opgebouwde waarde hebt opgebouwd.
• Omvangrijke benadeling van een der partijen waarvoor geen rechtvaardiging bestaat.
• In de gesprekken voorafgaande aan het convenant is de omvang van de opgebouwde pensioenrechten niet aan de orde geweest; de omvang was niet bij (beide) partijen bekend.
• Het convenant is gesloten korte tijd nadat partijen uit elkaar zijn gegaan, waarbij nog niet duidelijk was of het tot een echtscheiding zou komen.
• De benadeelde partij heeft vóór het in gang zetten van de echtscheidingsprocedure en na het inwinnen van deskundig advies, zijn of haar bezwaren tegen het nadelige pensioenbeding kenbaar gemaakt.

Als aan enkele van deze criteria is voldaan, is de kans groot dat de rechter u op grond van de maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet aan het voor u nadelige convenant zal houden.

Wilt u meer weten over afspraken ingeval van echtscheiding? Bel ons! Wij bieden u inzicht in mogelijkheden voor huwelijkse voorwaarden en scheidingsconvenanten en kunnen u adviseren over hoe hiermee in juridische zin om te gaan.

Bron: Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 22 november 2011, LJN BU5775